Het zijn de begin jaren ’80. Ik als, licht puberende tiener, keek altijd braaf het acht uur journaal. En als daar één ding van bijgebleven zijn het wel de beelden en verhalen van de gebeurtenissen in de stad waar we nu resideren; Gdansk. Het ging over stakingen bij de havens, over Lech Walesa en Jaruzelski, toen leider van Polen en droeg altijd een zonnebril, in mijn beleving. Het waren geen fraaie beelden, waar eerst een vredelievende massa mensen de straat opgingen en iets voor elkaar leken te krijgen. Maar minder dan een paar maanden later, op nadrukkelijk advies van Moskou (lees eis), met harde hand de kop in werd gedrukt. Als licht puberende jongen overzag je niet de wereldwijde implicaties van wat daar in Gdansk in de jaren 80 is gebeurt.
Het gaat natuurlijk over de Solidarność, Solidariteit, beweging, een beweging die ontstond augustus 1980 op de Gdansk Lenin Scheepswerf. Waar de havenarbeiders protesten organiseerde vanwege de ellendige situatie in Polen, waar de winkels leeg waren en de armoede hoog. Op een natuurlijke wijze werd Lech Walesa de leider, de man met grote snor en door middel van dialoog de situatie in het land wilde verbeteren. Dat deed hij zo charismatisch dat mensen in andere bedrijfstakken en steden zich aansloten, waaronder de intellectuelen. Dat laatste bleek belangrijk, want zij konden Lech voeden met relevante juridische informatie gedurende de onderhandelingen met de marionetten van Moskou uit Warschau. Het werkte, maar werd door een staat van beleg dus de kop ingedrukt. Dit beleg duurde twee jaar, maar was onhoudbaar. De solidariteitsbeweging ging gedurende het beleg ondergronds, maar werd na 1983 weer steeds meer zichtbaar, dit kwam mede door de steun van de Nobel organisatie, die Lech de vredesprijs toekende in 1983. Maar in 1978 in Vaticaanstad kwam er, voor de tweede maal dat jaar, witte rook uit de schoorsteen van de Sixtijnse kapel en bleek dat een Poolse kardinaal tot nieuw opperhoofd is verkozen; Paus Johannes Paulus II. Dankzij zijn steun voelde het Poolse volk zich weer verenigd en werd mede daardoor de staat van beleg opgeheven.
Goed, dit is geen Billypedia artikel en ik zal deze geschiedenis les afronden. Mede door de beweging werden er eerste vrije verkiezingen gehouden in het land ergens in 1989, waarbij de communisten wel verzekerd van minimaal 50 zetels in de Poolse Tweede Kamer. Niet verbazingwekkend, kregen ze er geen enkele meer, waardoor Polen het eerste land werd van het Warschau Pact dat een niet-communistische regering kreeg. Datzelfde jaar viel de Berlijnse Muur, werd het Ijzeren gordijn opengetrokken en nog twee jaar later viel de Sovjet Unie in duigen.
Waarom schrijf ik dit allemaal, het is natuurlijk logisch dat in deze prachtige stad het Europees Centrum voor Solidariteit. Een geweldig mooi gebouw gelegen in de haven van Gdansk. Naast een informatie- en congrescentrum huist het ook een museum, wat op een prachtige interactieve manier het verhaal beschrijft wat ik in de voorgaande pagina’s beschreef. Ik kan sowieso iedereen aanraden om naar deze stad te komen voor een stedentrip, maar gedurende dat bezoek mag dit museum niet vergeten worden. En ja, ik zie wel dat de beweging veel in gang heeft gezet, of het ertoe heeft geleid tot de val van de Sovjet Unie… Het heeft bijgedragen, maar Gorbatjov had nog wel wat andere problemen, zoals een kernramp in de buurt van Tjernobyl.
Na deze geweldige ervaring lopen we verder het havengebied in naar een voedselmarkt, waar we heerlijke Japanse dumplings eten en onze weg vervolgen naar het volgende museum. Onderweg zien we dat er druk gebouwd wordt aan diverse podia in het kader van een hard rock festival genaamd Mystic Festival. Het volgende museum is het indrukwekkende Tweede Wereld Oorlog museum, residerend in ook weer een bijzonder gebouw, waarbij het museum diep onder de grond is gehuisvest. Maar door de bijzondere architectuur valt er af en toe een sprankje licht/hoop op de tentoonstelling.
Genoeg indrukken, genoeg zaken om over na te denken. We hebben vakantie en we verdienen wat rust. Dat doen we weer aan de rivier heerlijk in de zon. Na ons te hebben opgefrist, rijden we met Bolt naar een Indiaas restaurant, waar we heerlijk hebben gegeten. We sluiten de dag weer af aan de rivier en liggen voor middernacht alweer te slapen.
Wat een geweldige, indrukwekkende dag hier in het prachtige Gdansk.
